Angst voor Risico en de Invloed van de Trainer
- De roep om zekerheid: Veel sporters en trainers laten zich zo sterk beheersen door de gedachte aan psychische zekerheid dat ze in wedstrijden geen enkel risico meer durven nemen.
- Kritische vs. positieve trainers:
- Kritische trainers leveren laffe spelers: Als de omgeving negatief of kritisch reageert op fouten, ontwikkelt de sporter een fundamentele verdedigingspsyche. Hij speelt ‘op zeker’ om kritiek te vermijden en zijn eigen ‘ik’ te beschermen.
- Positieve trainers leveren moedige spelers: Een ondersteunende omgeving geeft de sporter het vertrouwen dat nodig is om beslissende, aanvallende acties aan te gaan.
Het Onderscheid tussen Moed en Overmoed
- Gezonde moed: Moed is het maken van de juiste afweging. Een moedige sporter durft op het beslissende moment (bijvoorbeeld vanuit een goede positie) te schieten, aan te vallen of een actie te maken. Hij is enerzijds loyaal aan het team, maar durft anderzijds zonder schroom een risico te nemen.
- Overmoed (roekeloosheid): Roekeloosheid is actie ondernemen zonder enige tactische afweging of teambelang.
- Actief kansen creëren: Sporters moeten afstappen van een afwachtende houding (“wacht tot de kans zich voordoet”). Kansen komen zelden vanzelf; ze worden door moedige spelers afgedwongen.
Bevrijding van Verantwoordelijkheid
- De trainer neemt de druk over: Een zeer effectieve methode om schroom en faalangst bij sporters weg te nemen, is dat de trainer/leider expliciet verklaart de volledige verantwoordelijkheid voor een risicovolle actie of eventuele mislukking op zich te nemen.
- Vrijmaken van nieuwe krachten: Zodra een sporter van de zware last van verantwoordelijkheid en de angst voor de gevolgen wordt verlost, ontstaat er een actieve, offensieve psyche.
- Vuistregels voor de trainer:
- “Ik neem de verantwoordelijkheid op me. Als het misgaat, is het mijn schuld, niet de jouwe.”
- “We spelen om te winnen, niet om een gelijkspel vast te houden.”
- Geef spelers rugdekking en de ruimte om risico’s te nemen, en bescherm hen tegen afbrekende reacties van buitenaf.
Oefeningen en Visualisatie van Risico
- Affirmaties voor moed en initiatief:
- “Ik durf mezelf te vertrouwen”
- “Ik voel me aktief en vrij”
- “Ik durf offensief te zijn”
- “Ik aksepteer verlies / Ik durf te verliezen”
- “Ik durf het initiatief te nemen, ongeacht de tegenstander”
- “Ik ben aktief, ongeacht de tegenstander”
- “Ik voel me sterk”
- “Ik geloof in mezelf”
Oefening door visualisatie: Sluit je ogen en stel je een concrete sportsituatie voor waarin je bewust meer risico neemt dan je normaal gesproken zou doen (bijvoorbeeld zelf op doel schieten in plaats van de bal veilig afspelen, of een actie maken tegen een sterke tegenstander). Door dit mentaal te herhalen, wordt moedig en initiatiefrijk gedrag een ingeslepen gewoonte