De Drie Vormen van Zekerheid
Een sporter heeft behoefte aan drie verschillende categorieën zekerheid om optimaal te kunnen presteren:
- Zekerheid tegenover zichzelf: Deze innerlijke zekerheid is gebaseerd op zelfrespect.
- Zekerheid vanuit de sociale omgeving: De zekerheid die ontleend wordt aan mensen in de directe omgeving (ouders, partner, trainer, vrienden, teamgenoten) en op meer afstand het publiek en de supporters.
- Zekerheid over materiële omstandigheden: Zekerheid ten aanzien van de fysieke omgeving, zoals het verblijf in vreemde hotels, onbekende sporthallen of andere velden.
De Thuisbasis
- De vergelijking met een raket: Zoals een raket een stabiele en veilige ondergrond nodig heeft om te kunnen worden afgeschoten, zo heeft een sporter vóór een wedstrijd een stevig sociaal platform nodig.
- Opbouw van vertrouwen: Zekerheid groeit langzaam en stoelt op het vertrouwen tussen de leiders en de sporters, en de sporters onderling. Een vertrouwensrelatie ontstaat wanneer men elkaar wederzijds volkomen en zonder voorbehoud accepteert.
- Bescherming tegen externe druk: Wanneer er een hecht sociaal platform bestaat, hebben vijandige reacties of kritiek in kranten en op radio of TV geen vat meer op de sporter.
Invloed van Onzekerheid en het Scheppen van Vaste Referentiepunten
- Gevolgen van een gebrek aan zekerheid: Bij een gebrek aan fundamentele zekerheid raakt de sporter in de greep van reële of ingebeelde risico’s. Hierdoor nemen concentratie, zelfvertrouwen en opgewektheid af, en richt de sporter zijn energie op ‘onderzoeken hoe hij zich voelt’ in plaats van op de wedstrijd. Ook onzekerheid in het privéleven beïnvloedt de prestaties.
- Vaste referentiepunten plannen (Praktijkvoorbeeld wielrennen): Zekerheid komt niet zomaar uit de lucht vallen, maar moet bewust worden gepland. Zo liet een coach voorafgaand aan de Scandinavische wielrenkampioenschappen de volledige omgeving (route vanaf het hotel, bus- en starttijden, maaltijden en een gereserveerde tafeltennistafel in het hotel) nauwkeurig vastleggen om de renners maximale rust en herkenbaarheid te bieden.
Vuistregels voor Zekerheid
- Sleutelwoorden: Openheid, accepteren, zorgzaamheid, zekerheid en steun.
- Actieve opbouw: De mens is een sociaal en gevoelig wezen; onzekerheid komt vanzelf, aan zekerheid moet je je best doen.
- Basis voor zelfvertrouwen: Zekerheid vormt het fundament voor een positieve ontwikkeling van de persoonlijkheid en voor zelfvertrouwen.
- Acceptatie en het recht om te falen: Zekerheid ontstaat onder meer doordat een sporter zich geaccepteerd voelt als mens, ongeacht het resultaat, en doordat hem het recht wordt gegeven om te mogen falen.
- Afschermen van ‘ego-therapie’: Begeleiders moeten de sporter helpen onderscheid te maken tussen opbouwende kritiek op de techniek en negatieve reacties die door anderen slechts worden geuit om hun eigen ego te rechtvaardigen.
Mentale Oefeningen om Zekerheid te Scheppen
Om innerlijke rust en zekerheid in te slijpen, reikt Railo een reeks herhaalbare zinnen aan voor de mentale training:
- “Ik voel me zeker”
- “Ik voel me op mijn gemak”
- “Ik voel me rustig”
- “Ik heb mezelf gevonden”
- “Ik heb geen vlinders in mijn buik”
- “Ik voel me sterk”
- “Ik voel een innerlijke rust”
- “Ik voel me innerlijk op mijn gemak”
- “Ik aksepteer mezelf zoals ik ben”
- “Ik durf af te gaan”
- “Ik beslis over mezelf”
- “Ik trek me niets aan van negatief kommentaar”
- “Ik heb mezelf onder kontrole”
- “Ik voel me vrij en open”