De Rol – Beter Biljarten

Definitie van een rol: Een rol is de som van alle verwachtingen en eisen die de omgeving aan iemand stelt — en waarvan de persoon vindt dat hij er aan moet voldoen.
Verschillende rollen per situatie: Een mens speelt verschillende rollen afhankelijk van de situatie (op school of kantoor de ene rol, in de sporthal of op het veld een andere, in de vriendenkring een derde en thuis een vierde).
De trainer als ‘spiegel’: De visie en verwachting van de trainer fungeren als een spiegel voor de sporter. Zendt een trainer (bewust of via subtiele signaaltjes) de boodschap uit dat een speler weinig talent heeft of niet kan ontwikkelen, dan neemt de sporter deze rol over. Ziet de trainer iemand als een winnaar, dan stimuleert dit juist een positieve ontwikkeling.
Gevoeligheid in de groep: Negatieve of positieve verwachtingen die ‘in de lucht hangen’ beïnvloeden vooral de gevoeligere individuen in een team.

De Verliezersrol:
- Ontstaat wanneer een sporter, team of omgeving er op voorhand van uitgaat dat er verloren gaat worden.
- In een verliezersrol klapt men bij de eerste tegenslag dicht en vervalt men in passief, afwachtend ‘verliezersgedrag’.
- Praktijkvoorbeeld (Korfbal): Een korfbalclub leed voortdurend nederlagen doordat het team bij de minste tegenslag in een verliezersrol schoot. Pas toen een nieuwe trainer dit mechanisme onderkende en de verliezersrol door de spelers werd afgezworen, veranderde de houding ten opzichte van verlies en klom de club op naar een hogere klasse (zonder dat er technisch veel veranderd was).
De Winnaarsrol:
- Slechts weinig sporters kunnen uit zichzelf een winnaarsrol behouden als hun omgeving negatief ingesteld is. Als de omgeving iemand echter als winnaar ziet, helpt dat enorm om die rol ook intern te ontwikkelen.
- Wie inzicht krijgt in de werking van rollen, krijgt vat op zichzelf en kan de situatie overzien (bijvoorbeeld door te werken vanuit de ‘Mentale Kontrolekamer’).
‘Geloven in’ is niet ‘dwingen’:
- Een trainer die in zijn sporter gelooft, moet dit niet omzetten in extra ‘druk’ of ‘pressie’ (“als hij in mij gelooft, moet ik het waarmaken”).
- Geloven in betekent steun bieden zonder dwingende eisen (“Ik geloof dat je het redt, maar we blijven even goede vrienden als het niet gaat zoals we hopen”).

Blokkering tegen ‘superieure’ tegenstanders: Tegenover tegenstanders die op papier beter zijn, schiet een sporter onbewust snel in de verliezersrol. Hij wordt schuw, passief en teruggetrokken, terwijl de tegenstander het spel dicteert.
Het fenomeen van de uit-wedstrijd:
- Sporters, leiders, media en supporters rekenen er bij uit-wedstrijden vaak al vooraf op dat de thuisploeg gaat winnen (“de verliezersrol instuderen”).
- Het onderbewustzijn stelt zich vanaf het begin in op verlies doordat men ‘eraan gewend is geraakt’ dat uitwedstrijden moeilijker zijn.
De verliezersrol afbreken:
- Nuchtere analyse op papier: Schrijf vooraf de redenen op waarom de tegenstander deze wedstrijd zou winnen. Na herlezen blijkt vaak dat deze argumenten uiterst zwak of ongegrond zijn (“nul komma nul”).
- Mentale visualisatie voor uit-wedstrijden: Sluit je ogen, ontspan jezelf, en visualiseer nauwkeurig hoe jouw team de uit-wedstrijd wint, doelpunten maakt, strakke acties uitvoert en achteraf de overwinning viert.

Herken je negatieve rollen:
- Kom erachter welke negatieve rollen je speelt en geef ze een naam (zoals de ik-ben-slecht-rol, ik-ben-stom-rol, ik-kan-niet-beter-rol of dit-kan-ik-niet-rol).
- Wees alert op remmende opvattingen van jezelf en anderen (“Hij is veel te zenuwachtig”, “Tegen de Russen zijn ze nergens”, “Hij kan niet…”).
Vragen voor zelfreflectie:
- Heb je jezelf herkend?
- Trekt u het zich aan?
- Welke rol spelen andermans meningen over jou?

Om jezelf te bevrijden van opgedrongen verwachtingen en een actieve winnaarsrol aan te nemen, herhaal je de volgende affirmaties: