Aanwijzingen voor beginners, deel 3

De bok.—Maar nu naar een ander belangrijk punt: de bok. Een “solide” bok is van heel groot belang. Ik adviseer het gebruik van twee stijlen voor de bok: één voor “dode bal”-stoten, doorschietstoten en caramboles zonder “effect” (English), en de andere voor trekstoten. Maar ik adviseer dit niet ter uitsluiting van de één-stijl bok die door de meeste goede spelers veel wordt gebruikt. De gebruikelijke bok is de gesloten bok (locked-finger bridge). (Zie A op Plaat 18.)

Deze wordt bij alle soorten stoten gebruikt. De kleine gebreken ervan zijn deze: dat bij stoten waarbij de pomerans de bal in het midden of daarboven raakt, de hand van nature wat “opkrult” om de bok hoger te maken, en daardoor bekomt minder stevig op de tafel te staan. De bokhand kantelt makkelijker.

Voor trekstoten wordt deze niet zo makkelijk laag genoeg. Daarom adviseer ik een kleine aanpassing van de gewone gesloten bok voor trekstoten, door simpelweg de lange middelvinger onder de handpalm te vouwen. Het zal je verbazen wat een hulp dit is. (Zie B op Plaat 18.)

Deze bok wordt gebruikt wanneer de pomerans de bal onder het midden raakt. De open bok wordt gebruikt voor “dode bal”-, doorschiet- en carambolestoten wanneer de pomerans het midden of boven het midden raakt. Maar hij moet goed worden gemaakt, en dit is de manier om het te doen. (Zie Plaat 19, A, B en C.)

Stap 1.—Plaats de gehele hand, wijd open en met de vingers goed gespreid, plat op de tafel. Laat de “muis” van de handpalm stevig rusten. (Zie A op Plaat 19.)

Stap 2.—Trek nu de vingers op, terwijl je de vingertoppen stevig tegen het laken drukt. Houd de vingers goed gespreid. (Zie B op Plaat 19.)

Stap 3.—Laat de duim iets omhoog wijzen, zodat er een V ontstaat tussen de duim en de aanzet van de vinger. Schuif de keu in deze V, die zo is gevormd dat de basis van de duim en wijsvinger de keu eventueel zelfs kunnen licht vastknijpen. (Zie C op Plaat 19.)

De Stoot.—Nu ben je in positie om de onderarm gemakkelijk, als een slinger, vanuit de elleboog te laten zwaaien. Zorg dat je keuhand een stevige greep op de keu behoudt. Verkramp de hand niet en buig de pols niet. De vingers wijzen naar de vloer, maar zijn heel natuurlijk een fractie om de keu gekromd. De keubeweging zal deels vanuit de pols en deels vanuit de onderarm komen, net zoals de beweging van een goede schrijver deels in de vingers en deels in de onderarm zit. De bokhand bevindt zich, zeg, zo’n twintig tot vijfentwintig centimeter van de pomerans voor gewone stoten, waarbij de achterwaartse stootbeweging niet te lang is.

De “Follow-Through” (het doorsstoten).—Wanneer een goede biljartstoot wordt gemaakt, is het, zoals Thomas J. Gallagher het zo treffend verwoordt, een “beheerste” stoot. Dat wil zeggen: hij vertoont geen schok. De keu “vloeit” soepel naar voren. Hoewel de keu natuurlijk wordt afgeremd door het gewicht van de bal, stopt deze niet wanneer de pomerans de bal raakt. De pomerans probeert door de bal heen te gaan, zoals een golfer dat zou noemen; dat wil zeggen, hij gaat ruim voorbij het punt waar de bal lag. (Zie Plaat 20.) En hoewel de keu in snelheid wordt afgeremd, komt dit niet doordat de speler de stoot opzettelijk vertraagt.

Le Coup Sec.—Citerend tussendoor: er is een korte, felle stootstoot die de Fransen “le coup sec” (droge stoot) noemen en die in bepaalde gevallen nuttig is; bijvoorbeeld wanneer de speelbal tegen een band ligt en je een scherpe carambolestoot met een grote hoek wilt maken. “Le coup sec” is een stoot met zo min mogelijk “follow-through”.

Centrumstoot om een “dode bal” te krijgen.—Bij een stoot op het midden van de bal (m.a.w. de pomerans raakt de bal in het centrum) heeft de pomerans, wanneer deze het punt passeert waar de bal lag, de neiging om het laken op te zoeken. Want naarmate de keu naar voren komt, komt het ondereind van de keu omhoog in de palm van de keuhand, die zich om het ondereind sluit. (Zie Plaat 21.)

De “follow-through”, of het gevoel dat de keu gaat doorglijden, is de sine qua non (absolute voorwaarde) voor een goede trek- of doorschietstoot. De goede stoot is niet (behalve in speciale gevallen) de hamerslag (le coup sec). Trouwens, als je moeite hebt met het maken van trekstoten, zul je baat hebben bij het proberen om de punt van je keu de speelbal tegen de aanwezige bal aan te laten duwen. Je kunt dat onmogelijk echt doen, maar je krijgt daardoor wel de “follow-through” en een prachtig “trek”-effect. De bal kan niet anders dan terugtrekken als de pomerans de speelbal onder het midden raakt, maar niet zo laag dat het een kettsstoot (miscue) veroorzaakt.

Oorzaak van kettsstoten.—Citerend tussendoor kan worden opgemerkt dat kettsstoten bijna zonder uitzondering worden veroorzaakt door een van de twee volgende dingen: de speelbal te laag raken, of het ondereind van de keu omhoogbrengen juist op het moment dat de stoot wordt uitgevoerd, in een poging om laag te raken op het allerlaatste moment. Een goede trekstoot kan worden gemaakt met een pomerans die niet eens gekrijt is, mits de stoot correct wordt uitgevoerd. In negenennegentig van de honderd gevallen lag het niet aan de pomerans wanneer je een kettsstoot maakte; het lag aan je gebrekkige stoottechniek. De meeste kettsstoten ontstaan, zowel bij massé-, trek- als doorschietstoten, door de bal te dicht bij de rand te raken. (Zie Plaat 22.)

Stoten Crescendo en Diminuendo.—Nu nog een belangrijk punt. Een goede stoot moet “crescendo” worden uitgevoerd, zoals muzikanten dat noemen; dat wil zeggen, toenemend in snelheid tot het moment van raken. Als de keu met toenemende snelheid beweegt (of in ieder geval niet in snelheid afneemt) wanneer de pomerans de speelbal raakt, zal het gewenste effect worden bereikt. Als je de stoot “inhoudt”, zoals golfers dat noemen, of terugschrikt, of “gas teruggeeft”, waardoor de snelheid van de stoot “diminuendo” wordt (afnemend in snelheid), zal de stoot aan effectiviteit inboeten. Menige beoogde ruime carambole ontaardt door een aarzelende, diminuendo stoot in een deerniswekkende doorschietstoot. Schroom, uit angst om de aanwezige bal te ver weg te stoten, zal ertoe leiden dat je de stoot “inhoudt”, met een mislukte stoot (foozle) als resultaat.

Nauwkeurigheid verkrijgen bij trek- en doorschietstoten.—Een belangrijk punt bij trek- en doorschietstoten is nauwkeurigheid, want het is vaak van doorslaggevend belang om de tweede bal op een heel specifieke plek of op de rand te raken. Een te lange achterwaartse zwaai leidt tot afwijken van de keu, met een gebrek aan nauwkeurigheid tot gevolg. Drijf de achterwaartse stoot dus niet door. Het is beter om bij het maken van de achterwaartse stoot aan de korte kant te zitten dan de keu te ver naar achteren te halen. En dit geldt eveneens voor doorschietstoten.

Het belang van concentratie.—Het belang van mentale concentratie op de stoot kan nauwelijks worden overschat. De heer Daly schreef in een reeks biljartartikelen in de New York Herald het volgende, en dat is uiterst toepasselijk op dit punt in de discussie:

“Bepaal eerst wat voor stoot je gaat proberen te maken voordat je klaargaat staan voor de bal (‘het adresseren’ van de bal). Concentreer je aandacht op de plek van de eerste aanwezige bal die je gaat raken. Vermijd zorgvuldig dat je ogen tijdens het uitvoeren van de stoot afdwalen van die plek naar de te caramboleren bal. De helft van het succes bij het uitvoeren van stoten schuilt in de permanente gewoonte van geconcentreerde aandacht op de EERSTE bal.”

Vermijd gefriemel.—Hier kan ik een waarschuwing aan toevoegen tegen bepaalde slechte gewoonten. Vermijd nutteloze bewegingen en overmatig voorbereidend gefriemel.

Richt waar je wilt raken.—Richt de punt van de keu op de plek van de speelbal die je wilt raken. Sommige spelers richten laag en stoten vervolgens hoog, of naar rechts of links. Sommigen richten naar rechts en steken bij het maken van de stoot over om links te raken, of vice versa. Deze slechte gewoonten resulteren in onzekerheid over de hoeveelheid effect (English), doorschot of trekstoot, in kettsstoten, of in “geen werking” wanneer effect nodig is.