Symbool training

Wat is Symbooltraining?

  • Basisprincipe: De hersenen maken geen duidelijk onderscheid tussen iets dat reëel is en iets dat men zich systematisch en intensief verbeeldt.
  • Definitie van een ‘symbool’: Een mentaal beeld, een enkel woord, een zin of de verbeelding van een gevoel.
  • Hoofddoel: Het voorzien van specifieke situaties van ontspanning en positieve symbolen (prettig en constructief) om de ongewenste of negatieve reacties te vervangen.

Stappen voorafgaand aan de training

Voordat gestart wordt met symbooltraining moeten twee zaken duidelijk zijn:

  1. In welke situaties reageert men niet naar wens? (bijvoorbeeld: nerveus, teleurgesteld, geïrriteerd, humeurig of agressief).
  2. Welke negatieve reacties/gedachten ervaart men? Dit wordt geanalyseerd via observatie, een open gesprek of associatie-analyse.

Vervolgens zoekt men naar de gewenste (tegenovergestelde) reacties. Het principe is eenvoudig: vervang de negatieve reactie door een positief equivalent.

Praktijkvoorbeelden

Voorbeeld 1: De biljarter
  • Probleem/Situatie: Was erg nerveus voor en tijdens belangrijke wedstrijden. Hij maakte zich zorgen over de vorm van de dag (“Ik voel me zo nietig”). Na een tegenvallend moyenne ontstond bovendien automatische zelfbestraffing.

Aanpak & Transformatie:

  • Zorgen over de vorm:
    • “Ik voel me nietig / zwaar / onzeker” – “Ik voel me groot / licht / zeker van mezelf”
    • “Ik voel me passief / defensief” – “Ik voel me actief / offensief (ik ga niet missen)”
    • “Word bang / onzeker” – “Kom tot rust / voel me veilig en zeker”
    • “Verlies controle over techniek” – “Ik ‘zie’ dat de techniek perfekt werkt”
  • Tegenvallend moyenne:
    • “Nerveus / schelden op mezelf” – “Ontspannen / accepteer mezelf”
    • “Bang / verliezen zelfvertrouwen” – “Sterk en strijdlustig / offensief”
    • “Druk maken om meningen” – “Trek me niets aan van anderen”
    • “Denk over alles negatief” – “Heb alleen positieve gedachten”

Uitvoering en Toepassing

  • Mentale training in ontspanning: Het aanleren en prenten van de nieuwe positieve symbolen/zinnen werkt het meest effectief in een toestand van totale ontspanning (eventueel ondersteund door rustgevende muziek).
  • Van verbeelding naar praktijk: Eerst stelt de sporter zich de moeilijke situatie voor in ontspannen toestand en voert hij de positieve symbolen in. Vervolgens worden deze toegepast als nieuw innerlijk gesprek tijdens wedstrijden.
  • Zelfstandig of samen: Sporters kunnen deze principes zelf opstellen (eventueel met hulp van een trainer/begeleider) of in duo’s samenwerken.