Autogene training

Autogene training is een psychologische techniek die in het begin van de 20e eeuw werd ontwikkeld door de Duitser Johannes Schultz. Tegenwoordig staat deze methode, mede onder invloed van de moderne, intensieve wedstrijdsport, opnieuw sterk in de belangstelling. De term ‘auto-gen’ betekent letterlijk ‘zelf-scheppend’ en verwijst naar het vermogen om via eigen concentratie controle te behouden over lichamelijke en psychische reacties.

De training is opgesplitst in twee hoofdfasen:

  • Totale ontspanning – Fase 1
  • Psychische ontwikkeling – Fase 2

Fase 1 – Totale Ontspanning door Concentratie

Het doel van de eerste fase is het bereiken van een intense fysieke en mentale ontspanning. Dit wordt aangeleerd door te focussen op specifieke woorden of begrippen waarvan ontdekt is dat ze een kalmerend effect hebben, met name ‘zwaar’ en ‘warm’.

Praktische stappen voor de oefening:
  1. Houding: Ga comfortabel op uw rug liggen of neem plaats in een gemakkelijk stoel en sluit uw ogen.
  2. Fase van zwaarte: Start een innerlijk gesprek waarbij u zich concentreert op uw armen en later uw benen. Herhaal rustig zinnen als:
    • “Mijn armen voelen zwaar aan”
    • “Mijn armen worden zwaarder en zwaarder”
    • “Mijn armen worden loodzwaar”
  3. Fase van warmte: Zodra u de zwaarte onder de knie heeft (meestal binnen 2 tot 5 minuten), schakelt u over op het oproepen van warmte. U herhaalt dan zinnen als:
    • “Mijn armen voelen warm aan”
    • “Er stroomt warmte in mijn armen en vingers”
    • “Mijn armen stromen vol warmte” (Het helpt om u hierbij voor te stellen dat uw armen in warm water of op heet zand liggen).
  4. Afsluiting: Sluit elke oefening af met een ‘ontwakings-concentratie’ (bijv. “Ik voel me opgewekt – ik word frisser en frisser – ik ben wakker en uitgeslapen”), eventueel ondersteund door het krachtig aanspannen van de spieren.
Tijd en Frequentie

Voor het aanleren van deze techniek moet u rekening houden met ongeveer 2 maanden training, bij voorkeur dagelijks of minimaal 4 keer per week. Gemotiveerde sporters kunnen tot tweemaal per dag trainen om het proces te versnellen. In de eerste weken wordt aangeraden om kort te trainen (1 tot 3 minuten per keer).

Fase 2 – Psychische Ontwikkeling en Gedragsverandering

Wanneer u de ontspanning via zwaarte en warmte beheerst, vormt dit een uitstekende basis voor de tweede fase: het aanleren van gewenste psychische reacties en gedragsveranderingen.

  • Mentale zinnen: U kiest bewuste zinnen uit die passen bij uw persoonlijke doelen of opvattingen, zoals: “Ik ben zeker van mezelf”, “Ik voel me sterk” of “Mijn geest is glashelder”.
  • Continuïteit en motivatie: Houd minimaal twee weken vast aan hetzelfde thema of dezelfde zinnen voordat u naar een nieuw thema overstapt. Wissel af om de motivatie te behouden, maar zorg voor voldoende regelmaat en rustperiodes.
Doelen en Toepassingen

Autogene training kent diverse toepassingen in zowel de sport als het dagelijks leven:

  • Zenuwbeheersing: Het vermogen verwerven om uw nervositeit zelf te sturen in plaats van erdoor gestuurd te worden.
  • Herstel en energieopbouw: Sneller tot rust komen na een werkdag, een zware fysieke training of een wedstrijd.
  • Slapeloosheid bestrijden: Door de ontspanningsconcentratie in bed door te nemen, valt u aanzienlijk sneller in slaap.
Belangrijke Aandachtspunten en Waarschuwingen
  • Onbehagen: Soms kan diepe ontspanning onbehagen veroorzaken, zoals duizelingen, misselijkheid of angstgevoelens. Mocht u dit merken, stop dan de training en raadpleeg een arts of deskundige.
  • Medisch advies: Bepaalde personen dienen vooraf altijd een arts te raadplegen, waaronder mensen met:
    • Een te hoge of te lage bloeddruk
    • Hart- of kransslagaderaandoeningen
    • Aandoeningen of schade aan het centrale zenuwstelsel
    • Asthma of suikerziekte
    • Sterke angst of onrust
  • Vermoeidheid in het begin: Het is heel normaal om je de eerste weken tijdens of vlak na de training vermoeid te voelen; dit trekt vanzelf weg naarmate de training vordert.
  • Van hulp naar zelfhulp: Het ultieme doel is dat u zo snel mogelijk zelfstandig en zonder steun van buitenaf (zoals instructies of bandjes) kunt functioneren. De basisregel blijft: beter even ‘niets doen’ en de motivatie behouden dan jezelf afpijnigen.