We hebben ons eerder al beziggehouden met gevoelsmatige blokkeringen (zoals wedstrijdspanning of angst om te missen). Maar er bestaan ook ‘denkmatige’ blokkeringen. Het kan lastig zijn om een onderscheid te maken tussen gedachte en gevoel, omdat men zich dikwijls nauwelijks bewust is welke van de twee als eerste in het bewustzijn opduikt. Vaak ontstaan blokkeringen als een combinatie van negatieve/beperkende gedachten en gevoelens.

De gedachten die wij hebben over bepaalde resultaten, tegenstanders of lastige patronen op de tafel fungeren gemakkelijk als blokkeringen. Een blokkering kan gedefinieerd worden als een negatieve of beperkende gedachte van het type – ‘dit is onmogelijk’, geassocieerd met bepaalde typen situaties, posities of sporters.
- “Het lukt me nooit om van deze speler te winnen.”
- “Driebanden over de korte band ligt mij totaal niet.”
- “Het is voor mij onmogelijk om een serie van 100 neer te zetten of een gemiddelde van 1,000 te halen.”
Onwillekeurig gaat men denken aan de zogenoemde ‘magische grenzen’ op het laken, zoals een serie van 10 (of 100 bij libre), een gemiddelde van 1,500 over een hele wedstrijd, of het volmaken van een partij in minder dan 15 beurten. Al deze voorstellingen hebben een duidelijke neiging ons stootbeeld en onze keuvoering te sturen — als dat niet bewust gebeurt, dan toch wel onbewust.
Waarom maken biljarters een sprong als ze in een sterkere competitie spelen?
We kunnen dit illustreren met een veelvoorkomend verschijnsel: biljarters die overstappen naar een hogere klasse of in een sterkere avondcompetitie/buitenlandse liga gaan spelen. Misschien spelen ze een halfjaar mee op dat hogere niveau – en dan behalen ze plotseling gemiddeldes en series die beter zijn dan ooit tevoren. Men slaat persoonlijke records en wint van gevestigde namen.
Bij thuiskomst op de eigen club vertellen ze hoe fantastisch het niveau daar is. Maar als men probeert erachter te komen wat er precies zo anders was, kost het moeite om uit te leggen wat ze daar technisch gezien anders hebben gedaan.
In veel gevallen is het enige verschil dat ze een mentale grensoverschreiding hebben gemaakt. Omdat ze aan tafel stonden met biljarters die op een veel hoger prestatieniveau zitten, hebben ze simpelweg geleerd om het ‘respekt’ voor hoge gemiddeldes, lastige posities en de naam van de tegenstander te verliezen.
Het scheppen van niveaus op het biljartlaken
In de biljartsport worden verschillende niveaus van resultaten ontwikkeld. In nationaal verband bestaat er een niveau (zoals de eredivisie), in regionaal- of districtsverband is er een andere standaard, en in clubverband hebben we een derde niveau.
De eigen gedachten van de biljarter kunnen een ‘blokkeringsdenken’ doen ontstaan, waarmee bepaald kan worden waar de veronderstelde grenzen zich bevinden:
- “Wij zijn maar gewone clubspelers…”
- “We kunnen niet beter spelen dan een gemiddelde van 0,500…”
- “Het is onmogelijk om de gevestigde kaderspelers te verslaan.”
Beginnende biljarters of spelers in lagere klassen worden opgeleid — ze strijden om de punten en zo langzamerhand komen ze precies op het niveau van hun klasse zonder dat ze leren er voorbij te kijken. Lange tijd hebben ze dit niveau als iets gewichtigs beschouwd, en als ze er dan vlakbij komen (bijvoorbeeld bij het winnen van de titel of een magische grens), hebben ze er de grootste moeite mee die grens te overschrijden.
Als ze daarentegen een veel hoger niveau als voorbeeld hadden gehad (bijvoorbeeld door regelmatig te trainen met een ereklasse-speler), zou het huidige niveau als ‘laag’ ervaren worden — en dan zou dit niveau vermoedelijk gemakkelijk gepasseerd zijn. Er vindt dus een ‘denkmatige’ aanpassing aan deze niveaus plaats, met een geheel psychologische achtergrond.
De gedachte oefent een sterk sturende invloed uit op de stoottechniek en besluitvorming aan tafel.
Het doorbreken van niveaus
Hoe kunnen we deze grenzen op het laken overschrijden? Als we zo’n hindernis wenst te passeren, moeten we eerst in gedachten door het niveau heen breken. Daarbij moeten we erop toezien dat de gedachte aan een doorbraak ruim boven de vereiste caramboles of het gemiddelde ligt.
Tezamen met doelstellingen kunnen blokkeringen optreden die een gevolg zijn van het feit dat men een doel te laag gesteld heeft, of dat het gestelde doel niet geaccepteerd wordt door het onderbewustzijn. Hier heeft de biljarter zijn eigen mentale grenzen getrokken (doelblokkeringen).
VUISTREGELS VOOR DE BILJARTER
Stop de blokkering!
Het tegengaan van het ontstaan van mentale blokkeringen is een zeer belangrijke taak voor biljarttrainers en coaches. Als men vlak voor of tijdens een partij probeert een biljarter in de juiste psychische toestand te brengen, is het van eminent belang te trachten het ontstaan van blokkeringen te voorkomen. Blokkeringen bij elke stoot of beurt zorgen voor extra fysieke spanning (vastzittende arm, verkeerde afstoot) en mentale belasting.
In de beginjaren van de biljartcarrière worden indrukken veel gemakkelijker in het geheugen opgenomen. Er kunnen dan al blokkeringen ontstaan die ertoe leiden dat de sporter al in zijn jeugd of als beginner de keu aan de wilgen hangt. Voorkom daarom faalangst bij beginnende biljarters!
Geheugensteuntjes
- 🎱 Denken in ‘klassen’ of ‘niveaus’ schept blokkeringsgedachten.
- 🎱 Vermijd daarom in niveaus te denken — denk vrij aan de tafel!
- 🎱 Blokkeringen worden eerst in gedachten gebroken — daarna pas op het laken.
- 🎱 Blokkeringen kunnen een plaag zijn voor de biljarter.
- 🎱 Pas op dat jonge/beginnende spelers geen blokkeringen opdoen; dit kan de aanzet zijn voor een ‘drop-out’ (stoppen met biljarten).