Wanneer een draaiende speelbal een andere bal raakt, wordt een deel van de rotatie overgedragen op de aangespeelde bal. Daarbij ontstaat een effect in de tegengestelde draairichting. Je kunt dit vergelijken met twee tandwielen die elkaar raken: draait het ene tandwiel naar links, dan gaat het andere naar rechts draaien.
Stel dat de speelbal met rechtseffect een tweede bal raakt. Door het contact krijgt de aangespeelde bal een lichte rotatie in de tegenovergestelde richting. Deze effectovername kan invloed hebben op de verdere loop van de aangespeelde bal. Hoe groot die invloed is, hangt onder andere samen met de hoeveelheid rotatie en de beweging van de bal.

Positief en negatief effect
Bij biljarten wordt onderscheid gemaakt tussen positief effect en negatief effect.
- Positief effect: de rotatie werkt mee met de natuurlijke rolbeweging van de bal.
- Negatief effect: de rotatie werkt juist tegen de natuurlijke rolbeweging in.
- Zuiver rollen: de rotatie en voorwaartse beweging zijn met elkaar in evenwicht.
Het gaat dus niet alleen om de vraag of een bal linksom of rechtsom draait.
Belangrijker is hoe de draairichting zich verhoudt tot de richting waarin de bal beweegt.
Effect kan tijdens de loop veranderen
Een interessant verschijnsel is dat dezelfde rotatie niet altijd hetzelfde effect hoeft te hebben. Wanneer een bal bijvoorbeeld wordt afgeremd of na een botsing van richting verandert, kan de verhouding tussen de aanwezige rotatie en de bewegingsrichting veranderen. Een rotatie die eerst tegen de looprichting in werkte, kan daarna juist met de nieuwe bewegingsrichting meewerken.
| Daardoor kan negatief effect overgaan in positief effect. |
Waarom is dit belangrijk bij biljarten?
Effect bepaalt mede hoe een bal zich over het biljart en langs de banden gedraagt. Het begrijpen van effectovername helpt daarom om beter te voorspellen wat er na het raken van een objectbal gebeurt.
Vooral bij nauwkeurige stoten is het belangrijk om niet alleen te kijken naar:
- de richting van de speelbal;
- het raakpunt op de objectbal;
- de snelheid van de stoot;
- maar ook naar de aanwezige rotatie van de ballen.
Kort samengevat
Bij een botsing kan een deel van de rotatie van de speelbal worden overgedragen op de aangespeelde bal. Deze effectovername beïnvloedt de verdere loop van de bal. Of we spreken van positief of negatief effect, wordt bepaald door de verhouding tussen de rotatie en de bewegingsrichting van de bal.