De arbiter is de enige die tijdens zijn functioneren beslissingen neemt in overeenstemming met de reglementen. Als de wedstrijdleider de partij heeft aangekondigd en de arbitrage aan heeft overgedragen, is de arbiter de enige die verantwoordelijk is voor het leiden van de partij. De belangrijkste taak van de arbiter is het waarborgen van een eerlijk, sportief en onverstoord spelverloop waarbij voor beide spelers exact gelijke omstandigheden worden gecreëerd.

Taken voor de wedstrijd
De verantwoordelijkheid van de arbiter begint zodra de spelers naar het biljart worden geroepen. Vóór de eerste stoot moeten de volgende zaken gecontroleerd worden:
- Materiaalcontrole: De arbiter controleert of het biljart schoon is, de acquits (stippen) correct zijn aangebracht en of de ballen goed gereinigd zijn.
- Kledingvoorschriften: Zowel de spelers als de arbiter moeten voldoen aan de kledingregels van de bond (zoals het dragen van lange mouwen).
- Inspelen: De arbiter leidt het tossen voor de beginstoot en houdt de inspectie- en inspeeltijd (vaak 5 minuten) bij.
Rol en gedrag tijdens de partij
Tijdens de wedstrijd moet de arbiter beslissingen nemen met absolute zekerheid en onpartijdigheid.
- Positie aan de tafel: De arbiter staat altijd in een hoek van 90 graden aan de open keu-zijde van de speler (in de ‘snijlijn’). Zodra de speler aanlegt, staat de arbiter standvastig stil om de speler niet af te leiden.
- Beoordelen en tellen: Elke geldige carambole moet duidelijk hoorbaar worden geteld. Bij specifieke spelsoorten (zoals kaderspelen) kondigt de arbiter ook de spelposities aan (zoals entrée, à cheval of dedans).
- Fouten signaleren: Bij een overtreding (zoals een touché het aanraken van een bal, een biljardé of een ketsstoot) grijpt de arbiter direct in.
- Communicatie met de schrijver: Na een speelbeurt roept de arbiter de score hardop om naar de penningmeester/schrijver, bijvoorbeeld: “14 noteren, 14, de heer X”.
- Onderhoud tussendoor: Op verzoek van een speler kan de arbiter stilliggende ballen markeren, schoonmaken en exact op dezelfde plek terugleggen als er vuil op ligt.
De arbiter maakt een foutje
Ook een arbiter is een mens en het is dus altijd mogelijk dat hij zich eens een keertje vergist of een foute beslissing neemt. Dat kan betekenen, dat een speler vraagt om die beslissing te herzien. Dit dient overigens wel op een correcte manier te gebeuren. Ook de tegenstander kan dit in bepaalde gevallen doen.
De arbiter moet aan zo’n verzoek voldoen. Blijft de arbiter bij zijn beslissing, dan moet de speler zich daarbij neerleggen. Als blijkt dat de speler gelijk heeft, dan moet de arbiter die fout herstellen door te annonceren “herstel”. Hierna wordt de juiste beslissing alsnog geannonceerd.
Maakt een speler van dit recht (de arbiter vragen een beslissing te heroverwegen) ergerlijk misbruik, terwijl duidelijk is dat er geen vergissing is gemaakt,
dan dien je dit als onsportief gedrag te onderkennen, de speler daaromtrent te onderhouden en kan je zo nodig een waarschuwing krijgen.
Na de wedstrijd
De taak van de arbiter eindigt pas wanneer de partij volledig is afgerond, de ballen en de tafel zijn schoongemaakt, en de officiële tellijsten correct zijn ingevuld en ingeleverd bij de wedstrijdleider.
Officieel of clubcompetitie
In Nederland worden professionele arbiters opgeleid door de Koninklijke Nederlandse Biljartbond (KNBB), maar bij interne clubcompetities treden leden vaak zelf op als arbiter zonder formele opleiding.
