Conditionering

Conditionering is een belangrijk psychologisch thema. Bij spelers die beweren altijd tegenslag te hebben, is er sprake van negatieve conditionering.

  • Oorzaak: Spelers proberen een gebrek aan eigen technische kennis te verdoezelen met de smoes dat ze “geboren zijn voor de tegenslag”. Over een periode van jaren conditioneren ze zo ongewild hun eigen geest. Extreme gevallen geven de buitenwereld zelfs de indruk dat zij negatieve gebeurtenissen aantrekken.
  • Realiteit: Voorbestemdheid of zwarte magie bestaan niet; het zijn puur hersenspinsels van een verkeerd geconditioneerde geest.
Chronologische evolutie van negatieve conditionering
  1. Talent: X wordt geboren met veel natuurlijk biljarttalent.
  2. Foute omgeving: X omringt zich niet met de juiste mensen voor zijn technische en psychologische ontwikkeling.
  3. Fouten wortelen: Na jaren alleen trainen en overroepen succes wortelen zware technische en psychologische fouten.
  4. Confrontatie: In de hoogste categorie stuit X op “geschoolde” talenten die onoverwinnelijk lijken.
  5. Smoesjes: Om het eigen gebrek aan bagage te verbergen, maakt X zichzelf wijs dat hij “geboren is voor de tegenslag”.
  6. Zelfbedrog geloven: Na enkele jaren begint hij zijn eigen excuses te geloven.
  7. Negatieve visualisering: Via aangeboren visualisering prent het onderbewustzijn mislukkingen in bij het zenuwstelsel.
  8. Prestatieverlies: Ondanks dat X technisch sterker wordt, gaat hij door de negatieve conditionering steeds zwakker spelen.
  9. Opgeven: X legt zich erbij neer dat hij nooit beter zal worden en hangt teleurgesteld zijn keu aan de haak.

De “Ongelukkige” vs. “Optimist”

  • Hetzelfde fenomeen bestaat in positieve zin bij “geboren optimisten” die overtuigd zijn van hun geluk.
    • De optimist speelde tegen een speler die zichzelf als “geboren voor de tegenslag” zag.
    • Toen de optimist een geluksstoot (“varkentje”) maakte, reageerde de tegenstander laagdunkend.
    • De optimist reageerde dat geluk een onderdeel van het spel is en benutte vervolgens met gezond opportunisme nog een paar geluksstoten.
    • De tegenstander ergerde zich mateloos.
    • De arbiter gaf de optimist onterecht straffen (uit medelijden met de tegenstander), waardoor de optimist de partij uiteindelijk verloor.
    • Conclusie : De optimist maakte een fout door in te gaan op de onsportieve opmerking. Hij had moeten zwijgen en rustig moeten uitspelen; de “ongelukkige” tegenstander zou zichzelf dan door zijn eigen ergernis hebben uitgeschakeld (“doodgeërgerd”).

Tegenslag bestaat niet, geluk wel

De auteur hanteert de stelregel dat alles wat gebeurt ná de afstoot het gevolg is van de afstoot die je zelf hebt gedaan.

Voorbeelden ter illustratie:
  • Carambolebiljart:
    • In de klos spelen: Geen tegenslag; je raakte de aanspeelbal te dik/dun of speelde de figuur verkeerd.
    • Mooie verzamelstoot waarbij drie ballen vast tegen de band komen: Geen tegenslag; de rappel was niet precies genoeg en bal 2 had wellicht geblokkeerd moeten worden. (Zie ook hoofdstuk ’training van visualisering’).
    • Vastspelen in de serie-Americaine: Geen ongeluk; je speelde het punt op de verkeerde manier of te zacht.
    • Praktische wenk: Leer de serie-Americaine bij voorkeur op een ingespeeld/versleten laken om “breder” te leren spelen, wat helpt bij de overstap naar het kaderspel.
  • Golfbiljart:
    • Een wanhoopspoging wending geeft de tegenstander een makkelijke bal: Geen tegenslag; wanhoopspogingen zijn oncontroleerbaar en vereisen enorm veel geluk.
  • Pool en Snooker:
    • Mooie stoot, maar de speelbal verdwijnt in de pocket: Geen tegenslag; je hebt bij de afstoot zelf het traject van de speelbal bepaald.

Eindconclusie: Wees eerlijk tegenover jezelf over je eigen kennis, talent, geluk en tegenslag. Tegenslag is vrijwel altijd een gevolg van een eigen technische of tactische fout bij de afstoot.