Het zwarte beest

“Het zwarte beest” is een bekend psychologisch fenomeen binnen de (biljart)sport. Het verwijst naar een specifieke tegenstander tegen wie een speler herhaaldelijk onder zijn normale niveau presteert of bijna altijd van verliest, zelfs wanneer die tegenstander in theorie of qua niveau veel zwakker is.

Eerlijke analyse versus zelfbedrog

Om dit probleem effectief aan te pakken, is een eerlijke en objectieve analyse van de feiten noodzakelijk:

  • Geen “zwart beest” bij groot niveauverschil: Als een driebandenspeler met een jaargemiddelde van onder de 1,20 verliest van een wereldtopper zoals Torbjörn Blomdahl, is dat geen “zwart beest”, maar een heel normale uitkomst. Bewerken dat dit een “zwart beest” is, is een vorm van zelfbedrog.
  • Weggespeeld worden tegen topklasse: Als een speler tegen supervedetten volledig weggespeeld wordt buiten de verhouding van zijn eigen jaargemiddelde, is dit vaak het resultaat van ongezonde jalousie of een gebrek aan zelfrespect.
  • Houding tegen topspelers: Mocht je de kans krijgen om in een officiële wedstrijd tegen een wereldtopper te spelen, dien je te vertrouwen op je normale gedrag en gebruikelijke techniek om te proberen te winnen.

Oorzaken van gedrags- en spelverandering

Veel minder ervaren spelers veranderen onbewust hun speel- en gedragspatroon zodra ze tegen een absolute topklasse-speler (vedette) staan:

  • Oorzaken: Dit komt voort uit een menselijke drang tot zelfbevestiging, minderwaardigheidscomplexen of jalousie.
  • Gevolg: Een slimme of ervaren tegenstander merkt deze verandering in gedrag direct op en zal dit (sportief of onsportief) in zijn voordeel uitbuiten.

Gelijkwaardige tegenstanders

Een complexere en interessantere vorm van het “zwarte beest” doet zich voor bij tegenstanders die qua technische bagage en ervaring op hetzelfde niveau zitten, maar van wie je toch bijna nooit kunt winnen:

  • Ontstaan: Dit begint vaak met een zware nederlaag in de allereerste confrontatie.
  • Psychologische valkuil: Bij een tweede nederlaag verwerkt het onderbewustzijn dit verkeerdelijk als de ‘bevestiging’ dat deze specifieke tegenstander je niet ligt. Op dat moment is het denkbeeldige “zwarte beest” geboren.

Oplossingen en adviezen

Om het fenomeen te overwinnen, worden de volgende concrete stappen geadviseerd:

  1. Erken dat het in je hoofd zit: Wees er rotsvast van overtuigd dat “Het zwarte beest” een misleidende hersenspinsel/creatie van je eigen geest is.
  2. Focus op de tafel en de ballen: Concentreer je tijdens de wedstrijd uitsluitend op het biljart, de ballen en de caramboles — niet op de persoon van de tegenstander of zijn specifieke manier van spelen.
  3. Behoud je eigen speelstijl: Probeer exact dezelfde stijl en tactiek aan te houden die je ook succes oplevert tegen andere tegenstanders.
  4. Laat je niet van de wijs brengen door een achterstand: Een snelle voorsprong van de tegenstander is geen bevestiging dat het “weer misgaat”, maar simpelweg een normaal onderdeel van het spelverloop. Denk eraan: “De prijzen worden pas aan de meet uitgedeeld.”
  5. Blijf jezelf: Verander nooit je gedragspatroon tegen een tegenstander die je minder goed ligt; een veranderd gedragspatroon heeft direct een zware negatieve invloed op je spelpatroon én het eindresultaat.